Có một cơn đau mang tên trầm cảm: Hiểu trầm cảm từ người trong cuộc

Những sự việc gây chấn động dư luận trong thời gian gần đây do căn bệnh trầm cảm gây ra đã khiến cho nhiều người bàng hoàng, và những dịch chuyển âm thầm của căn bệnh này vẫn ở đó, từng ngày từng giờ trong lòng người bệnh, gây ra những hệ luỵ nặng nề: hạn chế chất lượng học tập, làm việc; gây rối nhiễu, đổ vỡ các mối quan hệ; gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ thể chất; thậm chí gây ảnh hưởng đến tính mạng của người bệnh; và thật đáng tiếc, có khi ảnh hưởng đến tính mạng của cả những người có liên quan, đặc biệt khi người bệnh là người mẹ, người bố, là ông, bà. Một điều đáng lo ngại khác: bệnh trầm cảm không dễ dàng nhận biết, dù là căn bệnh gây chết người thứ hai sau bệnh tim mạch (theo nghiên cứu của WHO). Theo WHO, có hơn 400.000 người tự tử mỗi năm do trầm cảm, tức là cứ mỗi giờ lại có 45 người chọn cách từ giã cõi đời vì căn bệnh này. Vậy trầm cảm thực sự là gì và làm sao để nhận biết được bệnh, hay làm sao để giúp người thân của chúng ta, hay giúp chính chúng ta?

Anbooks trân trọng giới thiệu đến quý anh chị, quý độc giả một câu chuyện có thật về trải nghiệm 6 năm đồng hành cùng con điều trị bệnh trầm cảm trong cuốn sách “Có một cơn đau mang tên trầm cảm!”.

“Có một cơn đau mang tên trầm cảm” là cuốn sách được phát triển tiếp dựa trên cuốn “Khi mây đen kéo tới”. Không phóng đại, không bi kịch hóa; vẫn bằng những chia sẻ của người mẹ có con trai không may mắc bệnh trầm cảm, cuốn sách tiếp tục mô tả trung thực trải nghiệm của “người trong cuộc” với mong muốn chia sẻ kinh nghiệm đối phó với trầm cảm tới những người có bệnh và thân nhân của người bệnh, để từ đó có được những hiểu biết căn bản về căn bệnh và liệu pháp điều trị bệnh.

VỠ RA NHIỀU ĐIỀU VỀ CĂN BỆNH TRẦM CẢM

Có một cơn đau mang tên trầm cảm không phải là một cuốn sách nghiên cứu khoa học, cũng không phải là tiểu thuyết văn học. Cuốn sách là 65 câu chuyện của người mẹ có con bị trầm cảm với một thông điệp trở đi trở lại: người trầm cảm rất cần chúng ta. Họ thực sự rất sợ phải đương đầu với trầm cảm một mình. Như tác giả đã chia sẻ trong cuốn sách, rằng: “Khi con em chúng ta nói rằng chúng có vấn đề, nghĩa là chúng thực sự đau khổ, thực sự cần chúng ta giúp đỡ. Thậm chí, nếu chúng không nói ra được, mà đóng kín cửa, khóa trái mình trong phòng, khóc lóc không ngừng, lên án cha mẹ, hay ngược lại tự lên án bản thân chúng, hay đòi tự tử… thì chẳng phải chúng “làm màu” gì đâu, mà chúng đang kêu cứu!”. Những chi chép rất thật, giản dị khiến người đọc “vỡ” ra được nhiều điều về căn bệnh này. Không quá xa xôi, khó hiểu, bệnh trầm cảm qua mô tả của người mẹ rất dễ hiểu, dễ thấm.

1. Cuộc sống thường ngày của người trầm cảm và người thân của họ. Nếu các tư liệu khoa học giúp người đọc định nghĩa về căn bệnh trầm cảm, từ đó đưa ra các biện pháp chữa bệnh dựa trên cơ sở khoa học, thì với lối kể chuyện nhật ký, cùng những câu chuyện ngắn về tình trạng người bệnh trong từng vấn đề cụ thể, từ: Nỗi sợ rớt môn; Nên hay không nên tham gia CLB Tranh biện; Nên hay không nên nuôi một chú mèo; cho đến: Có nên ngưng điều trị bằng thuốc, hay những cơn la hét khi cơn trầm cảm lên đến đỉnh điểm; “Có một cơn đau mang tên trầm cảm” mô tả chi tiết những cảm xúc, hình ảnh cũng như sự giày vò về tinh thần, thể xác mà người trầm cảm đang chịu đựng và biểu hiện mỗi ngày. Từ đó, cho độc giả cái nhìn chân thực về chân dung một người bệnh trầm cảm, giúp cho việc nhận biết người trầm cảm thông qua những lời nói, hình ảnh, cách hành xử trở nên dễ dàng và thực tế hơn.

Nhân vật người con trai trong “Có một cơn đau mang tên trầm cảm” giúp người đọc vén màn bức tranh cuộc sống của người mắc trầm cảm: đó là những người có cuộc sống thường xuyên bị đảo lộn ở các thái cực khác nhau. Mới buổi sáng, bạn vẫn đang tràn trề sự tự hào vì lọt vào cuộc thi Lập trình quốc tế, thì tối đến những nỗi lo âu vô căn cứ ập về “Nhỡ một bạn trong đội bỏ thi thì sao?!”; Là mươi phút trước đang rất hào hứng muốn trở về nhà ăn cơm tối cùng bố mẹ, thì mươi phút sau bỗng thấy bản thân là một kẻ vô tích sự, thất bại, nằm co quắp trên chiếc giường phòng trọ vừa bế tắc khóc lóc, vừa nguyền rủa sự yếu đuối của chính mình, cứ thế người ta rơi vào vòng xoáy của những cảm xúc nặng nề.

Là những người bình thường, chúng ta khó mà cảm nhận được những đảo lộn cảm xúc thường xuyên ấy để hiểu rằng việc chiến thắng nó là một hành trình cần rất nhiều ý chí và cả tình yêu thương, sự tin tưởng. “Những người mắc trầm cảm thực chất là những người dũng cảm, gan lì và kiên trì nhất”. Chỉ có những ngày ở trong mây đen u tối, bạn mới thật sự khao khát và hiểu rõ giá trị của ánh mặt trời. Như hành trình 6 năm cùng con vượt qua biết bao nhiêu ngày “giông bão” thì cái Tết đầu tiên trong an bình cũng đã đến với người mẹ, với cái ôm thật chặt và “Mẹ ơi, con cảm ơn mẹ!” từ cậu con trai cô tưởng chừng đã đánh mất trước kia.

2. Có một phương thuốc khác trong hành trình chữa căn bệnh này!
Nếu bạn đang ở tận cùng tuyệt vọng của căn bệnh trầm cảm; nếu người thân của bạn đang mắc kẹt trong những ngày u ám và chính bạn không biết phải tìm sự trợ giúp ở đâu, chúng tôi nghĩ, cuốn sách này là một sự khởi đầu tốt. Bất cứ căn bệnh nào cũng cần tìm ra căn nguyên thì quá trình chữa lành mới có thể diễn ra suôn sẻ. Nếu bạn hay con bạn không may mắc bệnh – những căn bệnh sinh lý, chúng ta có kháng sinh, có thuốc được kê toa đầy đủ, có phác đồ điều trị rõ ràng từ bác sĩ và một điều (chắc chắn) chúng ta biết căn bệnh đó là gì và kiểm soát được phần nào diễn tiến của nó. Còn với trầm cảm, khoảng cách từ lúc phát hiện bệnh, đến lúc chấp nhận và vượt qua nó là cả một hành trình mà chúng tôi tin là rất dài và gian nan bởi trầm cảm cần nhiều hơn những toa thuốc được kê đơn bởi bác sĩ.

“Khi con ốm, chúng ta chăm sóc chúng với tất cả sự yêu thương và sự tội nghiệp dành cho chúng. Tuy nhiên, nếu con chúng ta mắc tâm bệnh, hãy chăm sóc chúng bằng 2 lần yêu thương và không cần tội nghiệp.” – Tác giả Nguyễn Thị Phương Hoa. Không ai biết người trầm cảm thật sự nghĩ gì, có bao nhiêu mối lo âu bủa vây họ hằng ngày, bao nhiêu “dấu hiệu cầu cứu” được bày ra, bao nhiêu lần họ có ý định “từ bỏ” cuộc sống này.

Không dễ để biết một người nào đó hay chính chúng ta đang mắc trầm cảm. Và kể cả sau khi nhận biết, chúng ta cũng gặp nhiều lúng túng, trở ngại khi muốn giúp một ai đó, hay thậm chí là chính mình vượt qua “cơn giông bão” cảm xúc. Những câu chuyện trong “Có một cơn đau mang tên trầm cảm” có thể đúng với những người đang mắc trầm cảm hoặc người thân của họ chỗ này, cũng có thể không đúng chỗ kia. Hơn hết, chúng tôi – những người làm nên cuốn sách – mong muốn cho độc giả những góc nhìn khác về một người trầm cảm, về những khó khăn mà họ hay chính người thân của họ đã trải qua.

3. Cấu trúc của sách có một cơn đau mang tên trầm cảm
Cuốn sách là những ghi chép hàng ngày của người mẹ. Theo đó, người mẹ ghi nhận những phản ứng của con trong những tình huống hàng ngày, được chia thành 3 phần lớn:

Phần 1: Khi mây đen kéo tới
Bao gồm 15 bài viết về những ngày “giông bão” ập tới: những triệu chứng, những lần con tự hại, những khó khăn tâm lý liên tục diễn ra, những lần “thót tim” của cả gia đình.
Có khi bất thình lình, người mẹ nhận được điện thoại của con: “Mẹ ơi, con không kiểm soát được nữa, con bực mình quá!”; hoặc khi con đột ngột tuyên bố “Con sẽ bỏ học, con không chịu được nếu con không được điểm 10”; hoặc “Con chẳng biết phải làm gì cả”; “Con sợ quá, mẹ ơi!”; “Con đi chết đây”…
Phần 2: Bình an đi qua những cơn đau
36 bài viết chia sẻ về những gì gia đình và người bệnh phải đối mặt, học hỏi, rút kinh nghiệm để bình tĩnh ứng phó: Uống thuốc hay không uống thuốc; Ghi chép, theo dõi tiến triển bệnh; Làm gì khi chúng ta thấy lo âu; Kiềm chế nỗi lo của bố mẹ; Cùng con tìm lại giá trị bản thân; Tầm quan trọng của ăn uống; Không cần thương hại; Nhịp sinh học riêng của con…
Phần 3: Sau mây đen là nắng ấm
Là những ngày bệnh đã thuyên giảm, có thể dự đoán và kiểm soát được. Những chia sẻ “rút ruột” của người mẹ về những khó khăn của chính mình, của cả gia đình để có thể đồng hành cùng con: Thời gian là thuốc chữa; Cái ôm; Khó khăn của bố mẹ; Là mẹ; Là bố; Niềm tin của mẹ…

VỀ TÁC GIẢ
PGS. TS. Nguyễn Thị Phương Hoa là Tiến sĩ Tâm lý học xã hội tại Đại học Tổng hợp Moscow. Chị có một khoảng thời gian khá dài là Thực tập sinh Tâm lý học lâm sàng tại Trường Tâm lý học Thực hành Paris, thuộc Đại học Catholic, Paris, Pháp. Sau đó, có 3 năm hợp tác hướng dẫn thực tập sinh người Pháp tại Việt Nam.

Chị được phong học hàm Phó Giáo sư vào năm 2010 và từng là Nghiên cứu viên, Giám đốc Trung tâm ứng dụng và thực nghiệm Tâm lý học, Viện Tâm lý học Việt Nam từ năm 1995-2001. Chị hiện đang là cố vấn của diễn đàn Beautiful Mind Việt Nam, tổ chức phi lợi nhuận nhằm mục đích cung cấp kiến thức về: Tâm lý học lâm sàng (Clinical Psychology); Sức khỏe tâm lý (Mental Health); Các rối loạn về tâm thần (Mental Disorders) cũng như các phương pháp điều trị cho người Việt Nam. Đồng thời, tổ chức này cũng hỗ trợ rất nhiều cho các bạn trẻ gặp khó khăn về tâm lý, đặc biệt là trầm cảm. Trong hơn một năm qua, chị cũng thực hiện các buổi chia sẻ, tư vấn, tham vấn cho nhiều người thân của người đang bị trầm cảm và cả những người đang bị bệnh trầm cảm.

CHƯƠNG TRÌNH GIAO LƯU RA MẮT SÁCH
Sách sẽ được phát hành trên toàn quốc vào ngày 5/12/2019.
Chương trình giao lưu ra mắt sách với tác giả sẽ diễn ra tại:
1. Hà Nội: Vào 15g00 – 17g00 ngày 30.11.2019, tại Toong Coworking Space, 8 Tràng Thi, Hàng Trống, Hoàn Kiếm, Hà Nội.
2. Đà Nẵng: 8g30 đến 11g30, ngày 5.12.2019, tại Cafe Trung Nguyên Legend, 138 Nguyễn Thị Minh Khai, Hải Châu 1, Hải Châu, TP. Đà Nẵng.
3. Thành phố Hồ Chí Minh: 8g00 – 11g30, ngày 8.12.2019 tại Sân khấu cafe Đẹp, Đường sách Thành phố Hồ Chí Minh, Phường Bến Nghé, Quận 1, TPHCM.
4. Vũng Tàu: 18g30 – 20g30, ngày 8.12.2019, tại Đường sách Thành phố Vũng Tàu, Công viên Quang Trung, đường Ba Cu, Phường 4, Thành phố Vũng Tàu, Bà Rịa – Vũng Tàu.

Bình luận